การตรวจสอบสมบูรณ์เพศและการพัฒนาของไข่และวัยอ่อนของหอยเป๋าฮื้อ

หอยเป๋าฮื้อเป็นสัตว์ที่มีเพศแยกจากกันและมีอัตราส่วนเพศผู้ต่อเพศเมียเท่ากับ 1:1 อวัยวะสืบพันธุ์จะพัฒนาอยู่รอบ ๆ ส่วนที่เรียกว่าต่อมสร้างน้ำย่อย อวัยวะเพศของหอยเป๋าฮื้อยื่นออกมาคล้าย ๆ เขาวัว สามารถมองเห็นได้โดยการหงายท้องหอยขึ้น และเปิดกล้ามเนื้อเท้าทางขวาตอนล่างของเปลือกออก ถ้าเป็นเพศผู้จะเห็นอวัยวะนี้เป็นสีขาว ครีม ชัดเจน ส่วนรังไข่ของเพศเมียเป็นสีเขียวเข้มซึ่งมองเห็นไม่ชัดเจนนัก เพราะจะคล้ายคลึงกับสีของอวัยวะภายใน ความสมบูรณ์เพศจากการมองด้วยตาเปล่า สามารถแยกได้เป็น 4 ระยะ ระยะที่มีความสมบูรณ์เพศมากที่สุดคือระยะสุดท้ายหรือระยะที่ 3 การจำแนกระยะขึ้นอยู่กับพื้นที่ของอวัยวะสืบพันธุ์ที่แผ่ขยายครอบคลุมส่วนที่เรียกว่า hepatopancreas ซึ่งหอยที่พร้อมจะวางไข่และปล่อยน้ำเชื้อในบ่อเลี้ยงได้ตั้งแต่ระยะที่ 2 เป็นต้นไป

ฤดูกาลวางไข่และความสมบูรณ์เพศของหอยเป๋าฮื้อชนิด Haliotis asinina จากการสังเกตการวางไข่เองตามธรรมชาติในบ่อเลี้ยง ระหว่างพ่อแม่พันธุ์ที่รวบรวมจากธรรมชาติและพ่อแม่พันธุ์ที่เลี้ยงจากลูกหอยที่ผลิตขึ้นมาเองนั้นมีความแตกต่างกัน โดยชนิดที่รวบรวมมาจากแหล่งน้ำธรรมชาติจะมีช่วงการวางไข่สูงสุดในเดือนตุลาคมในขณะที่ชุดที่เลี้ยงจนโตเต็มวัย ในบ่อเลี้ยงนั้นจะวางไข่ได้ตลอดทั้งปีแต่ความถี่ในการให้ไข่จะอยู่ในช่วงเดือนกันยายน - มีนาคม -4- จำนวนที่ให้ไข่ในแต่ละครั้งของแต่ละตัวจะแตกต่างกันมาก เพศเมียสามารถสืบพันธุ์ได้ตั้งแต่ความยาว 4.4 ซม. ขึ้นไป พบว่าเพศเมียที่มีขนาดประมาณ 5 - 8 ซม. ให้ไข่วันละ 200,000 - 500,000 ฟอง และถ้าขนาดเกิน 6 - 7 ซม. จะวางไข่ได้อีกช่วง 12 - 16 วันต่อมา

การพัฒนาของไข่และวัยอ่อน

1. ระยะจากไข่ที่ได้รับการผสมแล้วจนถึงระยะที่ล่องลอยอยู่กลางน้ำ (Fertilized egg to planktonic larvae) ไข่ที่ได้รับการผสมแล้วจะมีเส้นผ่าศูนย์กลาง 190 ไมครอน การเกิดอวัยวะต่าง ๆ ที่ควบคุมโดยพันธุกรรม (Morphogenesis) จะเริ่มต้นเมื่อมีการแบ่งเซลล์ครั้งแรก และจะแบ่งเซลล์ต่อไปผ่านระยะ blastula, gastrula ไปจนถึงระยะ trochophore หลังจากนั้นก็จะฟักเป็นตัวอ่อนภายในเวลาประมาณ 5 ชั่วโมง ตัวอ่อนระยะ trochophore นี้จะพัฒนาไปเป็นระยะ veliger ซึ่งทั้งสองระยะนี้จะล่องลอยอยู่กลางน้ำ และผิวหน้าน้ำเท่านั้น

2. ระยะคืบคลาน (Creeping larvae) ตัวอ่อนระยะ veliger นั้น จะพัฒนาเข้าสู่ระยะคืบคลานใช้เวลาประมาณ 1 วันหลังจากไข่ได้รับการผสมแล้ว ลูกหอยจะเริ่มหาวัสดุยึดเกาะที่เหมาะสมซึ่งลูกหอยใช้เวลา 1 - 3 วันในระยะนี้ ทั้งนี้จะต้องมีอาหารติดอยู่ที่วัสดุนั้นด้วย

3. การลงเกาะของลูกหอยวัยอ่อน และการเจริญเติบโตโดยการเปลี่ยนแปลงรูปร่าง (Settlement and Metamorphosis) ตัวอ่อนระยะคืบคลานจะหาวัสดุที่เหมาะสม เมื่อพบแล้วก็จะคืบคลานไปบนวัสดุนั้นระยะหนึ่งก่อนที่จะเกาะติดแน่น เมื่อมันพบวัสดุที่เหมาะสมแล้วตัวอ่อนก็จะสลัดอวัยวะที่ช่วยในการว่ายน้ำทิ้งไป เริ่มคืบคลานและกินอาหารที่มีอยู่บนวัสดุนั้น แต่ถ้าวัสดุนั้นไม่เหมาะสม ตัวอ่อนก็จะล่องลอยไปเพื่อหาวัสดุใหม่ ตัวอ่อนที่หาวัสดุเกาะได้แล้วจะเริ่มสร้างเปลือกและพัฒนาไปจนกระทั่งเกิดรูหายใจรูแรกบนเปลือก ซึ่งใช้เวลาประมาณ 1 เดือน ความยาวเปลือกของลูกหอยระยะนี้ประมาณ 2 มิลลิเมตร