ขั้นตอนการเพาะเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อ

ขั้นตอนการเพาะเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อมีดังนี้

นำพ่อแม่พันธุ์ที่รวบรวมได้จากธรรมชาติมาเลี้ยงในบ่อคอนกรีตขนาด 10 - 15 ลูกบาศก์เมตร มีการให้อากาศ เปิดน้ำไหลผ่าน รวมทั้งมีกังหันพัดให้น้ำไหลวน
ให้สาหร่ายวุ้นหรือสาหร่ายผมนางเป็นอาหารในปริมาณ 0.08 - 0.10 เท่า ของน้ำหนักตัว
ในแต่ละวันและเก็บสิ่งขับถ่ายและเศษอาหารออกทุกวันในตอนบ่าย
เมื่อจะเพาะพันธุ์ต้องคัดเลือกพ่อแม่พันธุ์ที่มีลักษณะที่ดีคือ เปลือกไม่ผุกร่อนหรือแยก ไม่มีบาดแผลตามตัวและเคลื่อนที่รวดเร็วเมื่อถูกแสงสว่างมีขนาดความยาวเปลือกระหว่าง 7 - 10 เซนติเมตร หรือมีน้ำหนักระหว่าง 80 - 150 กรัม/ตัว มีความสมบูรณ์เพศหรือกำลังจะสมบูรณ์เพศในเพศผู้เมื่อดูที่ต่อมเพศซึ่งอยู่ที่ใต้เปลือก ด้านขวาจะอูมเป่งและมีสีครีม ส่วนเพศเมียจะมีลักษณะอูมเป่งและมีสีเขียวเข้ม คัดหอยเป๋าฮื้อ 200 - 250 ตัว
อัตราส่วนเพศผู้ต่อเพศเมียเท่ากับ 1 ต่อ 4 ไปขุนในห้องที่สามารถควบคุมได้ โดยสภาพแวดล้อมที่จัดให้พ่อแม่พันธุ์จะจัดให้มีช่วงมืดและสว่างในห้องอย่างละ 12 ชั่วโมง ให้ตรงข้ามกับช่วงมืดและสว่างจริงเหตุผลที่ต้องทำอย่างนี้ก็เนื่องมาจาก ประการที่หนึ่งหอยจะวางไข่ในเวลากลางคืนทำให้ผู้เลี้ยงต้องอดหลับอดนอนคอยเก็บรวบรวมไข่ ประการที่สองผู้เลี้ยงต้องคอยเฝ้าเปิดน้ำให้ไหลเวียนตลอดเวลาหากปิดน้ำไม่ให้ไหล คุณภาพของน้ำและไข่ก็จะไม่ดีจะเกิดปรากฏการณ์ที่เรียกว่า โพลีสเปร์มมี คือลักษณะที่ไข่ที่ออกมาแล้วโดนน้ำเชื้อหลาย ๆ ตัวผสม ทำให้ไข่ไม่สมบูรณ์แล้วตายไป และประการที่สามหากไม่เฝ้าดูหอยว่าไข่หรือไม่ ไข่ที่รวบรวมได้ก็จะน้อยเนื่องจากหลุดลอยตามน้ำไป ด้วยเหตุนี้จึงต้องเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการปล่อยเซลล์สืบพันธุ์ของหอยเป๋าฮื้อ โดยเวลากลางวันเอาผ้าคลุมถังไว้ ส่วนเวลากลางคืนก็ให้เปิดไฟขนาด 200 วัตต์ 2 ดวง ทำให้หอยนึกว่าเป็นเวลากลางวัน ภายในระยะเวลา 2 สัปดาห์หอยจะเปลี่ยนพฤติกรรมจากปล่อยเซลล์สืบพันธุ์ในเวลากลางคืนมาเป็นเวลากลางวัน
ใช้ถังไฟเบอร์กลาสสี่เหลี่ยมปริมาตร 50 ลิตรใส่หอยเพศผู้และเพศเมียแยกกัน โดยใส่ถังละ 40 - 60 ตัว ให้น้ำทะเลกรองสะอาดไหลผ่านในอัตรา 1 ลิตร/นาที/น้ำหนักหอย 1 กิโลกรัม

อ่างที่ใช้เพาะเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อ ที่มีอายุตั้งแต่แรกเกิดจนหอยมีอายุ 4 เดือน

ให้สาหร่ายผมนางสด 0.08 - 0.10 เท่าของน้ำหนักตัวหอยทั้งหมด เปลี่ยนถ่ายน้ำ 100 % เก็บของเสีย เศษอาหารและทำความสะอาดถังทุกวัน
หลังจากทำการขุนหอยภายในห้องควบคุมเป็นเวลา 3 วัน จะเริ่มเตรียมการเพาะพันธุ์โดยทำในห้องควบคุม ปกติแล้วหอยจะเริ่มปล่อยไข่และน้ำเชื้อหลังจากขุนเป็นเวลา 4 - 7 วัน ในระหว่างเวลา 11.30 - 13.00 นาฬิกา การปล่อยไข่ของเพศเมียในหนึ่งวันมีประมาณ 2 - 6 ตัว จะให้ไข่ครั้งละประมาณ 100,000 - 1,500,000 ฟอง ส่วนเพศผู้ครั้งหนึ่งจะปล่อยน้ำเชื้อประมาณ 6 - 10 ตัว

การเตรียมการเพาะพันธุ์

1. ถ่ายน้ำออก เก็บเศษอาหารที่เหลือออกให้หมดและทำความสะอาดถังในเวลา 11.00 นาฬิกา

2. เติมน้ำทะเลสะอาดผ่านการกรองลงในถังเพาะพันธุ์เพียงครึ่งถัง และฆ่าเชื้อโรคด้วยแสงอุลตร้าไวโอเลต ไม่ต้องเปิดให้น้ำผ่าน ให้เฉพาะอากาศเบา ๆ เท่านั้น

3. ปิดห้องควบคุมให้มืดและรอจนถึงเวลา 12.30 หรือ 13.00 นาฬิกา

การเพาะพันธุ์และการวางไข่

พ่อแม่พันธุ์หอยเป๋าฮื้อซึ่งอยู่แยกกันคนละถังจะเริ่มปล่อยไข่และน้ำเชื้อระหว่างเวลาเที่ยงวัน เมื่อพบว่าหอยปล่อยไข่ออกมา จะสังเกตเห็นเป็นเม็ดสีเขียวขนาดเล็กที่พื้นถังหรือข้างถังส่วนถังเพศผู้น้ำในถังจะเป็นสีขาวขุ่นจากนั้นให้ดำเนินการดังนี้คือ

1. สุ่มดูลักษณะของไข่ ไข่ที่ดีจะกลม มีวุ้นหุ้มรอบนิวเคลียสมีขนาดประมาณ 180 - 190 ไมครอน

2. สุ่มน้ำเชื้อมาตรวจนับและดูลักษณะน้ำเชื้อที่ดีจะเคลื่อนที่รวดเร็ว น้ำเชื้อที่จะใช้ผสมกับไข่ควรคำนวณให้มีความหนาแน่นไม่เกิน 500,000 เซลล์/มล. ของปริมาตรน้ำในถังไข่

3. ผสมน้ำเชื้อกับไข่เข้าด้วยกันและทิ้งไว้ 15 นาทีเพื่อให้ไข่ผสมกับน้ำเชื้อ

4. ใช้สายยางกาลักน้ำรวบรวมไข่ที่ได้รับการผสมแล้วลงในกระบอกรวบรวมไข่ ใช้ผ้ากรองขนาดตา 40/60 ไมครอน ซึ่งไข่ที่เสียและน้ำเชื้อที่ไม่ได้รับการผสมจะหลุดรอดไป

5. สุ่มนับจำนวนไข่ที่ได้ เพื่อที่จะคำนวณความหนาแน่นในการอนุบาลในถังต่อไป

การอนุบาลลูกหอยวัยอ่อน

ลูกหอยวัยอ่อนหมายถึงไข่ที่ได้รับการผสมแล้วจนถึงลูกหอยขนาดความยาวเปลือก 1 - 2 มม. ใช้ระยะเวลาประมาณ 45 วัน โดยในช่วง 2 - 3 วันแรก ลูกหอยจะอาศัยอาหารจากไข่แดง(yolk)จึงต้องการเฉพาะการเปลี่ยนถ่ายน้ำและการเตรียมอาหารไดอะตอมเกาะติดให้เพียงพอเท่านั้น

การอนุบาลลูกหอยระยะวัยอ่อนมีดังนี้

1. นำไข่หอยที่ได้รับการผสมใส่ลงในถังอนุบาลทรงกรวยปริมาตร 250 ลิตร ให้มีความหนาแน่นของไข่ 5 ฟอง/มล. หรือ 1,250,000 ฟอง/ถัง

2. ให้อากาศจากก้นกรวยเพื่อป้องกันไม่ให้ไข่มารวมกันที่ก้นถังและเปิดน้ำทะเลผ่านการกรองให้ไหลผ่านในอัตรา 1 ลิตร/นาที

3. ในวันที่สองลูกหอยจะเข้าสู่ระยะว่ายน้ำ (veliger) จะถ่ายน้ำก้นถังทิ้งเพื่อให้หอยที่ตายและไม่แข็งแรงหลุดรอดออกไปและเปิดน้ำทะเลผ่านการกรองให้ไหลผ่านในอัตรา 1 ลิตร/นาทีต่อไป

4. เตรียมอาหารไดอะตอมเกาะติดชนิด Nitzchia sp. บนแผ่นอะคริลิคขนาดพื้นที่ 3,600 ตร.ซม. ซึ่งควรประกอบให้เป็นชุดล่วงหน้า 3 - 5 วัน

5. ในวันที่สามลูกหอยเข้าสู่ระยะเกาะ (Creeping larvae) จะย้ายลูกหอยไปอนุบาลในถัง ซึ่งเตรียมแผ่นอาหารไดอะตอมจำนวน 20 - 30 แผ่น โดยคำนวนให้มีความหนาแน่นของลูกหอยบนแผ่นล่ออาหาร 1 ตัว/ตร.ซม.

6. ขณะปล่อยลูกหอยลงเกาะจะเบาอากาศและหยุดเปิดน้ำไหลผ่านเป็นเวลา 1 - 2 วัน และจะเปิดน้ำผ่านการกรองละเอียดให้ไหลผ่านในอัตรา 1 - 2 ลิตร/นาที เมื่อเห็นลูกหอยลงเกาะหมดแล้ว

7. เปลี่ยนแผ่นล่ออาหารเมื่ออาหารหมดหรือให้ไดอะตอมเกิดขึ้นในถังอนุบาล

8. หมั่นดูดตะกอนและทำความสะอาดแผ่นอาหาร แล้วย้ายลูกหอยไปเลี้ยงกลางแจ้งเมื่อมีขนาดความยาวเปลือก 2 มม. ขึ้นไป

การอนุบาลลูกหอยวัยรุ่น

ลูกหอยวัยรุ่นหมายถึงลูกหอยจากขนาดความยาวเปลือก 2 มม. ถึงขนาดความยาวเปลือก 5 มม. ซึ่งระยะแรกลูกหอยยังคงกินอาหารไดอะตอมเกาะติด แต่เมื่อลูกหอยมีขนาด 3 มม. ขึ้นไปก็จะให้สาหร่ายผมนางสับละเอียดเป็นอาหารเสริมได้แล้ว ลูกหอยขนาด 3 มม. จะใช้เวลาเลี้ยงอีกประมาณ 1 เดือนจะมีขนาด 5 มม. สามารถนำไปเลี้ยงต่อโดยให้สาหร่ายผมนางอย่างเดียวได้แล้ว

การอนุบาลลูกหอยระยะวัยรุ่นมีหลักการดังนี้

1. ย้ายลูกหอยพร้อมแผ่นล่ออาหารมาอนุบาลในถังไฟเบอร์กลาสกลางแจ้ง และเริ่มให้สาหร่ายผมนางสับเมื่อลูกหอยมีขนาด 3 มม. ขึ้นไป เปิดน้ำทะเลผ่านการกรองทรายให้ไหลผ่านในอัตรา 1 - 2 ลิตร/นาที

2. เปลี่ยนแผ่นอาหารไดอะตอมเมื่อลูกหอยกินหมดแล้ว หรือให้ปุ๋ยเพื่อให้ไดอะตอมเกิดขึ้นในถังอนุบาล

3. อัตราการเจริญเติบโตของลูกหอยระยะนี้จนถึงขนาดความยาวเปลือกประมาณ 3 - 4 ซม. จะใช้เวลา 1 ปี และขนาด 6 - 7 ซม.จะใช้เวลา 2 ปี