การตลาดของหอยเป๋าฮื้อ& เอกสารอ้างอิง และแหล่งข้อมูลอื่น ๆ

หอยเป๋าฮื้อ หรือหอยโข่งทะเล หรือชื่อภาษาอังกฤษว่า อะบาโลน (abalone) เป็นหอยโข่งทะเลฝาเดียวอาศัยตามก้อนหินแถบชายฝั่งทะเล จัดเป็นอาหารที่อุดมคุณค่าโปรตีน และตามความเชื่อตามประวัติศาสตร์ของญี่ปุ่นได้ใช้หอยชนิดนี้เขียนตัวอักษรถึงพระเจ้า นอกจากนี้หอยเป๋าฮื้อยังเป็นสัตว์กินพืช มีอายุยืน ทำให้มีราคาแพงมาก ในอดีตผู้ที่จะได้กินจึงจะมีแต่พวกจักรพรรดิ์และขุนนางผู้ใหญ่ แต่ในปัจจุบันหอยเป๋าฮื้อเป็นอาหารทั่วไปที่นิยมกินกันในโอกาสสำคัญเนื่องบางคนยังมีความเชื่อว่าเป็นอาหารสิริมงคล จึงทำให้มีการบริโภคอย่างแพร่หลายมากขึ้นซึ่งเป็นที่นิยมกันมากในประเทศแถบเอเชีย เช่น ญี่ปุ่น เกาหลี จีน ใต้หวัน กับหลายประเทศในแถบยุโรปและอเมริกา ส่วนที่นำมาบริโภคเป็นเนื้อส่วนเท้าของหอยเป๋าฮื้อในประเทศญี่ปุ่นหอยเป๋าฮื้อ Haliotis discus Hannai มีราคาประมาณกิโลกรัมละ 2,000 - 2,400 บาท ในประเทศอเมริกาหอยเป๋าฮื้อ H.rufescens มีราคากิโลกรัมละ 1,000 - 1,650 บาท หอยเป๋าฮื้อที่ตลาดต่างประเทศต้องการมีขนาดประมาณ 7 - 12 เซนติเมตร มีน้ำหนักประมาณ 200 - 300 กรัม การบริโภคหอยเป๋าฮื้อในอเมริกามีมูลค่าประมาณ 750 ล้านบาทต่อปี ในขณะที่ประเทศในเอเซียการบริโภคสูงประมาณ 7,500 - 10,000 ล้านบาทต่อปี

ประเทศญี่ปุ่นเป็นตลาดที่สำคัญ นอกจากบริโภคแล้วญี่ปุ่นยังมีการนำเข้าและส่งออกหอยเป๋าฮื้อในระดับอุตสาหกรรมโดยนำเข้าในรูปเนื้อสดแช่แข็ง หอยกระป๋อง หอยแปรรูปและส่งออกหอยเป๋าฮื้อตากแห้งไปที่ประเทศไต้หวันและฮ่องกง หอยเป๋าฮื้อที่มีขนาดใหญ่พบได้ในเขตอบอุ่น มักบริโภคในลักษณะสเต็ก เป็นชิ้นบาง ๆ หรือตัดเป็นชิ้นเล็ก ๆ ส่วนหอยเป๋าฮื้อขนาดเล็ก สายพันธุ์ที่อาศัยในเขตร้อนสามารถนำมาบริโภคในลักษณะค็อกเทล ซึ่งประเทศที่นิยมบริโภคหอยขนาดเล็กคือประเทศไต้หวัน เนื่องจากมีรสชาติดี ราคาถูกและขนาดเหมาะสมในการนำไปปรุงอาหารในงานเลี้ยงต่าง ๆ

ส่วนของหอยที่นำมาบริโภคนั้นจะเป็นส่วนของกล้ามเนื้อเท้า มีทั้งรูปแบบที่เป็นหอยกระป๋องหรือนำมาบริโภคสดแบบเดียวกับปลาดิบ ซึ่งโดยมากจะเป็นหอยขนาดใหญ่ที่ผลิตจากทะเลในเขตอบอุ่น มีอัตราการเติบโตช้า และราคาค่อนข้างแพง

ผลผลิตส่วนใหญ่ของหอยเป๋าฮื้อนั้น ประมาณ 90% ได้มาจากการจับจากธรรมชาติโดยใช้นักดำน้ำ ในบางประเทศ เช่น ญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา มีการกำหนดโควต้าสำหรับนักดำน้ำแต่ละคนว่าจะสามารถจับได้ในปริมาณเท่าใด วิธีนี้เป็นการจัดการผลผลิตทางการประมงรูปแบบหนึ่ง เนื่องจากผลผลิตตามธรรมชาติมีปริมาณลดน้อยลง ในขณะที่ความต้องการยังมีมากขึ้นเรื่อย ๆ

การเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อในประเทศไทยจะก้าวสู่ระดับการเพาะเลี้ยงเชิงพาณิชย์ได้หรือไม่นั้น ขณะนี้หัวใจอยู่ที่การผลิตลูกหอยให้ได้จำนวนมากพอ ในปัจจุบันศูนย์พัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งประจวบคีรีขันธ์สามารถผลิตลูกหอยได้ผลระดับหนึ่ง คือในหนึ่งเดือน หอยเพศเมีย 50 ตัวจะให้ไข่ 12 - 14 ล้านฟอง ฟักเป็นตัวประมาณ 60 - 70 % และพัฒนาถึงระยะเกาะวัสดุประมาณ 30 % และมีเพียง 0.5 % เท่านั้นที่จะรอดมาเป็นลูกหอยขนาดเท่าเมล็ดงา หรือ 1 - 2 มิลลิเมตร สรุปคือจากไข่ 12 - 14 ล้านฟอง จะได้ลูกหอยขนาดเมล็ดงาเท่ากับ 50,000 ตัว

ดังได้กล่าวแล้วว่าหอยเป๋าฮื้อเป็นหอยที่มีคนนิยมบริโภคและมีราคาแพง จัดได้ว่าเป็นอาหารระดับฮ่องเต้ เพราะหอยเป๋าฮื้อน้ำหนักแห้งหนึ่งกก.นั้น มีราคาไม่ต่ำกว่า 800 บาท ประเทศไทยต้องนำเข้าหอยเป๋าฮื้อปีหนึ่ง ๆ มูลค่าหลายสิบล้านบาท ด้วยเหตุนี้หากคิดจะเพาะเลี้ยง เรื่องตลาดนั้นก็ไม่มีปัญหาต้องเป็นห่วงอย่างแน่นอน แต่ปัญหาที่แท้จริงก็คือต้นทุนการผลิตหอยยังสูงอยู่ ทั้งค่าการสร้างบ่อคอนกรีต ค่าแรงงาน ค่าไฟฟ้า ค่าอาหาร เป็นต้น เกษตรกรทั่วไปยังไม่สามารถเลี้ยงได้ ประกอบกับปัจจุบันยังไม่มีลูกพันธุ์หอยเป๋าฮื้อจำหน่าย ดังนั้นถ้าหากมีการทดลองเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อได้ในต้นทุนที่ต่ำกว่าปัจจุบันนี้ การเพาะเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อก็จะเป็นอีกทางเลือกหนึ่งของเกษตรกรทั่วไปที่สนใจ

เอกสารอ้างอิง

กุลภุกดี . 2544. "นาทีทองของหอยเป๋าฮื้อกิโลละ 800 บาท." นิตยสารหลายอาชีพ. 2 (13) : 44-47.

ทีมงานสัตว์น้ำ. 2539. "กรมประมงเพาะเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อเปลี่ยนพฤติกรรมการวางไข่ได้สำเร็จ" นิตยสารสัตว์น้ำ. 7 (82) : 85-94.

ทีมงานสัตว์น้ำ. 2541. "หอยเป๋าฮื้อ." นิตยสารสัตว์น้ำ. 10 (พิเศษ) : 169-174.

ทีมงานสัตว์น้ำ. 2541."หอยเป๋าฮื้อ 10,000 ล้าน กรมประมงเจ๋ง! เร่งผลิต…ลูกหอยป้อนคนเลี้ยงทั่วประเทศ." นิตยสารสัตว์น้ำ. 9 (105) : 21-30.

อดิศักดิ์ นนทวงษ์. 2541. "อธิบดีกรมประมง พาบุกโครงการเลี้ยงหอยมือเสือ-หอยเป๋าฮื้อ." วารสารเทคโนโลยีชาวบ้าน. 10 (186) : 80-81.

ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการทำฟาร์มหอยเป๋าฮื้อ และฟาร์มหอยเป๋าฮื้อในประเทศไทย